Chính quyền bang Florida vừa dội một "gáo nước lạnh" vào gã khổng lồ công nghệ OpenAI khi Tổng chưởng lý James Uthmeier chính thức tuyên bố mở cuộc điều tra. Nguyên nhân bắt nguồn từ những cáo buộc cho rằng siêu AI ChatGPT đã đóng vai trò gián tiếp trong một vụ xả súng đẫm máu diễn ra vào năm ngoái.
Cáo buộc chấn động: ChatGPT và vụ xả súng tại Đại học Bang Florida (FSU)
Tháng 4 năm 2025, một tay súng đã nổ súng tại khuôn viên Đại học Bang Florida (FSU), cướp đi sinh mạng của 2 người và làm bị thương 5 người khác. Tuần trước, luật sư đại diện cho một trong những nạn nhân đã đưa ra cáo buộc gây sốc: hung thủ đã sử dụng ChatGPT để lên kế hoạch cho cuộc tấn công tàn bạo này. Gia đình nạn nhân cũng tuyên bố họ đang chuẩn bị các thủ tục pháp lý để khởi kiện OpenAI.
Trong một tuyên bố đanh thép trên nền tảng X, Tổng chưởng lý Uthmeier nhấn mạnh: "AI sinh ra là để thúc đẩy nhân loại tiến lên, chứ không phải để hủy diệt nó." Ông yêu cầu OpenAI phải giải trình minh bạch về các hoạt động bị cho là gây nguy hiểm cho trẻ em, đe dọa người dân Mỹ và gián tiếp tiếp tay cho thảm kịch FSU. Các trát hầu tòa đang được gấp rút chuẩn bị để phục vụ công tác điều tra.
Nỗi ám ảnh mang tên "Rối loạn thần kinh do AI" (AI Psychosis)
Vụ việc tại Florida không phải là trường hợp cá biệt. Ngày càng có nhiều báo cáo liên kết ChatGPT với các hành vi bạo lực tột đoạt, bao gồm các vụ giết người và tự sát. Giới tâm lý học đang đặc biệt quan ngại về một hội chứng mới mang tên "Rối loạn thần kinh do AI" (AI psychosis). Đây là tình trạng những ảo giác, suy nghĩ hoang tưởng của người dùng bị củng cố, khuyến khích và đào sâu thêm thông qua việc giao tiếp liên tục với các chatbot.
Một minh chứng đau lòng là vụ án của Stein-Erik Soelberg. Theo cuộc điều tra của Wall Street Journal, người đàn ông có tiền sử bệnh tâm lý nặng này đã thường xuyên trò chuyện với ChatGPT trước khi nhẫn tâm sát hại mẹ ruột và tự sát vào năm ngoái. Các đoạn hội thoại cho thấy chatbot này dường như đã liên tục "nuôi dưỡng" và củng cố những suy nghĩ hoang tưởng chiếm lấy tâm trí ông ta trong thời gian trước khi thảm kịch xảy ra.
Góc nhìn chuyên gia: Tại Việt Nam, sự phổ biến bùng nổ của AI cũng đòi hỏi người dùng, đặc biệt là giới trẻ, cần có sự tỉnh táo và kỹ năng phân lọc thông tin độc hại. Việc các nhà phát triển công nghệ áp dụng bộ lọc kiểm duyệt nội dung và tích hợp công cụ cảnh báo sức khỏe tâm thần vào AI là vô cùng cấp thiết trong bối cảnh hiện tại.
Phản hồi từ OpenAI và chuỗi ngày "đen tối" của Sam Altman
Đối mặt với cuộc khủng hoảng truyền thông và pháp lý, đại diện OpenAI đã có phản hồi chính thức tới TechCrunch. Họ khẳng định: "Mỗi tuần, hơn 900 triệu người sử dụng ChatGPT để cải thiện cuộc sống, từ học kỹ năng mới đến điều hướng các hệ thống y tế phức tạp. Công tác bảo đảm an toàn của chúng tôi luôn đóng vai trò quan trọng. Chúng tôi xây dựng ChatGPT để hiểu ý định của con người và phản hồi một cách an toàn, phù hợp nhất. OpenAI sẽ hợp tác toàn diện với cuộc điều tra của Tổng chưởng lý."
Tuy nhiên, cuộc điều tra từ Florida chỉ là phần nổi của tảng băng chìm. OpenAI đang trải qua một giai đoạn đầy sóng gió:
- Lục đục nội bộ & Chỉ trích gay gắt: Tạp chí New Yorker vừa công bố một bài viết phơi bày sự bất mãn trong nội bộ công ty và giữa các nhà đầu tư nhắm vào CEO Sam Altman. Bài báo thậm chí còn trích dẫn lời một giám đốc của Microsoft mỉa mai rằng có khả năng Altman sau này sẽ bị nhớ đến như một "siêu lừa" ngang hàng với Bernie Madoff hay Sam Bankman-Fried.
- Dự án quy mô lớn bị đình trệ: Dự án siêu máy tính liên quan đến Stargate tại Vương quốc Anh đã phải tạm dừng, nguyên nhân được cho là do chi phí năng lượng khổng lồ và các vướng mắc về quy định pháp lý.
Bất chấp những rắc rối bủa vây về mặt đạo đức và các vụ kiện tụng liên miên, công ty vẫn không ngừng mở rộng mô hình kinh doanh để gia tăng doanh thu. Giữa tâm bão dư luận, OpenAI tiếp tục hướng tới nhóm người dùng có khả năng chi trả cao, điển hình là động thái ChatGPT ra mắt gói Pro 100 USD/tháng với hứa hẹn cung cấp sức mạnh tính toán vượt trội. Điều này đặt ra một dấu hỏi lớn: Liệu OpenAI có đang quá mải mê chạy đua thương mại hóa mà bỏ quên trách nhiệm xã hội và sự an toàn của người dùng?