Thứ Hai vừa qua, Microsoft và OpenAI đã chính thức công bố việc đàm phán lại các điều khoản hợp tác cốt lõi. Dù trên mạng xã hội X, nhiều ý kiến cho rằng đây là một chiến thắng của "cha đẻ ChatGPT" trước gã khổng lồ Windows, nhưng thực tế, cả hai bên đều đạt được những lợi ích chiến lược to lớn.
Quan trọng nhất, thỏa thuận mới đã giải quyết triệt để "đám mây u ám" pháp lý treo lơ lửng trên đầu OpenAI kể từ khi startup này ký kết thỏa thuận trị giá lên tới 50 tỷ USD với Amazon.
Khởi nguồn của "mớ hỗn độn" pháp lý
Vào tháng 2, OpenAI thông báo Amazon sẽ đầu tư tới 50 tỷ USD vào công ty, bao gồm 15 tỷ USD ban đầu và 35 tỷ USD giải ngân theo các điều kiện cụ thể. Đổi lại, OpenAI đồng ý cùng phát triển "công nghệ lưu trữ trạng thái" (stateful runtime) trên nền tảng AWS Bedrock. Đây là công nghệ cốt lõi hỗ trợ các Đại lý AI (AI Agent), cho phép chúng ghi nhớ các tác vụ và ngữ cảnh trong thời gian dài.
Vấn đề nảy sinh khi OpenAI hứa hẹn trao cho AWS quyền độc quyền cung cấp công cụ tạo AI Agent mới của mình mang tên Frontier. Điều này đã vi phạm trực tiếp thỏa thuận ban đầu giữa OpenAI và Microsoft, trong đó Microsoft giữ quyền độc quyền đối với mọi sản phẩm của OpenAI được truy cập qua API. Tờ Financial Times từng tiết lộ, Microsoft thậm chí đã ráo riết chuẩn bị các hành động pháp lý để bảo vệ quyền lợi của mình.
Thỏa thuận mới: Giải pháp "Win-Win" cho các gã khổng lồ
Với bản hợp đồng mới được tái ký kết, Microsoft không còn giữ quyền truy cập độc quyền vô thời hạn vào các sản phẩm và tài sản trí tuệ (IP) của OpenAI cho đến ngày hệ thống đạt được AGI (Trí tuệ nhân tạo siêu việt) như trước. Thay vào đó, hai bên thống nhất một mốc thời gian rõ ràng: Microsoft sẽ có giấy phép không độc quyền đối với IP và các mô hình của OpenAI cho đến năm 2032.
Đặc biệt, trong bối cảnh cuộc chạy đua công nghệ ngày càng khốc liệt và thị trường đang ngóng chờ những siêu AI thế hệ mới (bạn có thể tham khảo thêm về việc OpenAI trình làng GPT-5: 5 bước tiến siêu ứng dụng AI), việc đa dạng hóa nền tảng đám mây là nước đi sống còn của OpenAI. Mặc dù các sản phẩm của OpenAI vẫn sẽ được "ưu tiên phát hành trên Azure", nhưng giờ đây hãng có thể cung cấp tất cả các sản phẩm của mình cho khách hàng thông qua bất kỳ nhà cung cấp đám mây nào khác. Mối nguy kiện tụng từ Microsoft đã hoàn toàn bị xóa bỏ.
Về phần Microsoft, họ cũng có những bước lùi mang tính chiến thuật để đổi lấy thắng lợi lâu dài:
- Tối ưu chi phí: Microsoft không còn phải trả phần chia sẻ doanh thu cho OpenAI.
- Duy trì dòng tiền: OpenAI vẫn tiếp tục trả phần chia sẻ doanh thu cho Microsoft đến năm 2030 (với một mức trần cố định).
- Đảm bảo vị thế cổ đông: Microsoft vẫn là cổ đông lớn, nắm giữ khoảng 27% cổ phần của OpenAI. Họ tiếp tục hưởng lợi khổng lồ từ sự tăng trưởng của startup này, bao gồm cả doanh thu mà OpenAI kiếm được từ AWS.
Ai là người hưởng lợi lớn nhất?
Không phải Microsoft, OpenAI hay Amazon, những người chiến thắng thực sự trong thỏa thuận này chính là các doanh nghiệp (Enterprises) - bao gồm cả cộng đồng doanh nghiệp công nghệ tại Việt Nam. Giờ đây, các công ty có toàn quyền linh hoạt lựa chọn mô hình AI và nhà cung cấp đám mây (Cloud) phù hợp nhất với hạ tầng của mình, thay vì bị trói buộc (vendor lock-in) vào một hệ sinh thái duy nhất.
Tóm tắt dòng thời gian sự kiện
- Tháng 10 năm ngoái: Microsoft và OpenAI công bố thỏa thuận giúp OpenAI đối phó với vụ kiện từ Elon Musk, cho phép OpenAI chạy các sản phẩm (không qua API) trên các đám mây khác.
- Tháng 11 năm ngoái: OpenAI và Amazon ký thỏa thuận nhiều năm đầu tiên, OpenAI cam kết sử dụng 38 tỷ USD dịch vụ AWS.
- Tháng 2 năm nay: Amazon công bố đầu tư lên tới 50 tỷ USD vào OpenAI với điều kiện độc quyền công nghệ Frontier. Microsoft ngay lập tức phản bác.
- Tháng 3 năm nay: Báo chí rò rỉ thông tin Microsoft cân nhắc khởi kiện OpenAI.
- Tháng 4 năm nay: OpenAI và Microsoft công bố thỏa thuận mới, chốt thời hạn hợp tác độc quyền và cho phép OpenAI đa dạng hóa nền tảng đám mây một cách hợp pháp.