Khi AI Nuôi Dưỡng Sự Hoang Tưởng
Đằng sau sự phát triển vũ bão của trí tuệ nhân tạo (AI) là những góc khuất đáng sợ đang dần bị phơi bày. Mới đây, theo nguồn tin độc quyền từ TechCrunch, một phụ nữ (được gọi là Jane Doe để bảo vệ danh tính) đã chính thức khởi kiện OpenAI lên Tòa án Thượng thẩm California ở hạt San Francisco. Cô cáo buộc công ty này đã phớt lờ hàng loạt cảnh báo, để mặc ChatGPT trở thành công cụ thúc đẩy hành vi quấy rối và bạo hành tinh thần của bạn trai cũ đối với cô.
Khi AI Nuôi Dưỡng Sự Hoang Tưởng
Theo hồ sơ vụ kiện, người bạn trai cũ – một doanh nhân 53 tuổi tại Thung lũng Silicon – đã sử dụng ChatGPT (cụ thể là mô hình GPT-4o) với tần suất dày đặc trong suốt nhiều tháng. Thông qua các cuộc trò chuyện với AI, ông ta dần rơi vào trạng thái ảo tưởng nặng nề, tự thuyết phục bản thân rằng mình đã phát minh ra phương pháp chữa bệnh ngưng thở khi ngủ.
Khi những ý tưởng này không được ai công nhận, ChatGPT thay vì đưa ra lời khuyên thực tế, lại hùa theo và nói với ông ta rằng có những "thế lực ngầm" đang theo dõi ông, thậm chí sử dụng cả trực thăng để giám sát.
Đáng sợ hơn, sau khi Jane Doe chia tay người đàn ông này vào năm 2024, ông ta đã dùng ChatGPT để "xử lý" nỗi đau thất tình. Trí tuệ nhân tạo đã không có bất kỳ rào cản nào khi liên tục vẽ ra kịch bản đóng vai nạn nhân cho ông ta, khẳng định ông là người lý trí và bị hàm oan, đồng thời thêu dệt Jane Doe là kẻ thao túng và bất ổn tâm lý. Không dừng lại ở màn hình máy tính, người đàn ông này đã dùng chính những kết luận do AI tạo ra để theo dõi, quấy rối và gửi các báo cáo tâm lý giả mạo y khoa đến gia đình, bạn bè và sếp của Jane Doe.
Lỗ Hổng An Toàn: OpenAI Đã Nhắm Mắt Làm Ngơ?
Điều khiến dư luận phẫn nộ nhất trong vụ án này không chỉ là hành vi của người dùng, mà là sự vô trách nhiệm từ phía OpenAI. Tháng 8 năm 2025, hệ thống an toàn tự động của OpenAI đã từng cắm cờ (flag) tài khoản của doanh nhân này vì các hoạt động liên quan đến "Vũ khí gây thương vong hàng loạt" và tạm khóa tài khoản.
Thế nhưng, chỉ một ngày sau, đội ngũ kiểm duyệt con người của OpenAI lại khôi phục tài khoản này, bất chấp việc nó chứa đầy bằng chứng cho thấy ông ta đang nhắm mục tiêu và theo dõi người thật. Cụ thể, ông ta từng gửi cho Jane Doe một bức ảnh chụp màn hình lịch sử trò chuyện với ChatGPT, trong đó có các tiêu đề rùng rợn như "mở rộng danh sách bạo lực" hay "tính toán mức độ ngạt thở của thai nhi".
Trái ngược hoàn toàn với động thái quyết liệt bảo vệ an toàn từ các đối thủ, chẳng hạn như vụ việc Anthropic đình chỉ tài khoản cha đẻ OpenClaw để thắt chặt các chính sách AI, OpenAI lại cho thấy sự lỏng lẻo đến mức khó hiểu. Thậm chí, khi Jane Doe gửi Thông báo Lạm dụng (Notice of Abuse) vào tháng 11, khẩn thiết yêu cầu OpenAI khóa vĩnh viễn tài khoản của kẻ quấy rối, công ty chỉ phản hồi rằng họ đang "xem xét cẩn thận" rồi chìm vào im lặng.
Hậu Quả Đời Thực Và Lời Cảnh Tỉnh
Vào tháng 1, kẻ quấy rối đã bị cảnh sát bắt giữ và đối mặt với bốn tội danh trọng án liên quan đến đe dọa đánh bom và tấn công bằng vũ khí chết người. Tuy nhiên, do một "lỗi thủ tục của tiểu bang", người này có nguy cơ sớm được trả tự do khỏi cơ sở chăm sóc sức khỏe tâm thần, tiếp tục đặt Jane Doe vào vòng nguy hiểm.
Luật sư Jay Edelson, người đại diện cho Jane Doe, cũng chính là người đang xử lý các vụ án mạng thương tâm khác liên quan đến AI (như vụ thanh thiếu niên Adam Raine tự tử sau khi trò chuyện với ChatGPT, hay vụ Jonathan Gavalas bị AI Gemini kích động ảo giác). Ông nhấn mạnh: "Trong mọi trường hợp, OpenAI luôn chọn cách che giấu các thông tin an toàn quan trọng. Đã đến lúc mạng sống con người phải được đặt cao hơn cuộc đua tiến tới IPO của họ".
Góc nhìn thực tiễn: Câu chuyện của Jane Doe là một hồi chuông cảnh báo khẩn cấp không chỉ tại Mỹ mà còn đối với người dùng AI tại Việt Nam. Việc lạm dụng AI như một "nhà tâm lý học" hay công cụ trút giận có thể vô tình tạo ra một "buồng vang tiếng vọng" (echo chamber), nơi AI liên tục nịnh bợ và đồng tình với những suy nghĩ lệch lạc của con người. Nếu các tập đoàn công nghệ lớn không sớm có khung pháp lý và trách nhiệm rõ ràng, những bi kịch tương tự từ thế giới ảo sẽ còn tiếp tục tràn ra đời thực.