Mới đây, Ủy ban Phát triển và Cải cách Quốc gia Trung Quốc (NDRC) đã chính thức lên tiếng ngăn chặn thương vụ thâu tóm trị giá 2 tỷ USD giữa Meta và Manus - một startup chuyên về AI agent (tác tử AI) do các kỹ sư người Trung Quốc sáng lập. Động thái này không chỉ là một sự can thiệp mạnh mẽ vào các giao dịch xuyên biên giới mà còn phản ánh sự căng thẳng tột độ trong cuộc đua làm chủ công nghệ lõi giữa các cường quốc.
Đòn giáng mạnh vào tham vọng AI của Meta
Manus ban đầu được thành lập tại Bắc Kinh trước khi chuyển trụ sở sang Singapore vào giữa năm 2025. Cuối năm ngoái, Mark Zuckerberg đã nhanh tay chốt hạ thương vụ mua lại startup này với mức giá đồn đoán từ 2 đến 3 tỷ USD. Mục tiêu của Meta rất rõ ràng: Tích hợp trực tiếp công nghệ agentic AI siêu việt của Manus vào hệ sinh thái Meta AI.
Tuy nhiên, NDRC đã ra lệnh cho cả hai bên phải hủy bỏ hoàn toàn thỏa thuận mà không đưa ra một lời giải thích chi tiết nào. Cơ quan này chỉ tuyên bố ngắn gọn rằng việc cấm đầu tư nước ngoài vào dự án Manus là "tuân thủ luật pháp và quy định".
Trong bối cảnh các gã khổng lồ công nghệ liên tục chạy đua vũ trang, thể hiện qua các thỏa thuận đầu tư khổng lồ vào AI, sự đổ vỡ của thương vụ Manus chắc chắn là một bước lùi lớn, đe dọa trực tiếp đến vị thế cạnh tranh của Meta trong lĩnh vực AI agent đang bùng nổ.
Tình thế "tiến thoái lưỡng nan" của nhân sự Manus
Trên thực tế, việc hủy bỏ giao dịch lúc này phức tạp hơn rất nhiều so với một văn bản hành chính. Tính đến tháng 3 năm nay, khoảng 100 nhân viên của Manus đã chuyển đến làm việc tại văn phòng của Meta ở Singapore. Các nhà sáng lập cũng đã đảm nhận nhiều vai trò điều hành cấp cao, trong đó CEO Xiao Hong báo cáo trực tiếp cho Giám đốc Điều hành (COO) của Meta, Javier Olivan.
Đáng chú ý, theo nhiều nguồn tin, CEO Xiao Hong và Giám đốc Khoa học Yichao Ji hiện đang phải đối mặt với lệnh cấm xuất cảnh, khiến họ không thể rời khỏi Trung Quốc đại lục.
Phản hồi về vấn đề này, người phát ngôn của Meta chia sẻ: "Giao dịch của chúng tôi tuân thủ hoàn toàn luật pháp hiện hành. Chúng tôi hy vọng sẽ có một hướng giải quyết thỏa đáng cho cuộc điều tra này."
Manus là ai mà khiến cả Mỹ và Trung Quốc phải e dè?
Manus được thành lập vào năm 2022 bởi bộ ba Xiao Hong, Yichao Ji và Tao Zhang. Ban đầu, công ty mẹ của Manus là Butterfly Effect được đặt tại Bắc Kinh. Sau đó, họ thực hiện chiến lược "chuyển mình" sang Singapore để vươn ra toàn cầu và dễ dàng gọi vốn từ phương Tây.
Sự giám sát từ phía Mỹ: Dù Meta đã yêu cầu Manus rút toàn bộ quyền sở hữu và hoạt động khỏi Trung Quốc để hoàn tất thương vụ, nguồn gốc của startup này vẫn không qua mắt được giới chức Mỹ. Tại Washington, Thượng nghị sĩ John Cornyn đã công khai bày tỏ sự lo ngại về việc quỹ Benchmark đầu tư vào Manus. Ông đặt dấu hỏi lớn về việc liệu dòng vốn của nước Mỹ có đang chảy vào một doanh nghiệp có mối liên hệ mật thiết với Trung Quốc hay không.
Góc nhìn chuyên gia: "Chiến tranh lạnh" công nghệ ngày càng khốc liệt
Việc Bắc Kinh chặn đứng thương vụ này cho thấy Trung Quốc quyết tâm không để "chảy máu chất xám" và thất thoát những công nghệ AI lõi vào tay các tập đoàn công nghệ Mỹ, dù công ty đó đã chuyển trụ sở ra nước ngoài. Ở chiều ngược lại, Mỹ cũng ngày càng siết chặt các quy định về đầu tư vào công nghệ có yếu tố Trung Quốc.
Sự kiện Meta - Manus là minh chứng rõ ràng nhất cho thấy AI không còn đơn thuần là một ngành công nghệ thương mại. Nó đã trở thành tài sản an ninh quốc gia. Đối với các startup AI có nguồn gốc từ Trung Quốc, việc tìm kiếm con đường trung lập hoặc bán mình cho các "ông lớn" Thung lũng Silicon dự kiến sẽ ngày càng gặp nhiều chông gai trong thời gian tới.